in , , ,

Üç Soru Üç Cevap: Dünya



Dünya ismi nereden geliyor ?

Germence ‘ertho’, Felemenkçe ‘aarde’, Almanca’da ‘erde’ , Danimarka ve İsveç ‘jord’, İngilizce ‘earth’ ve Türkçe’de ‘dünya’… Yüzyıllar boyu üzeride yaşadığımız yerkürenin ismi nereden geliyor ? Gezegen isimlerinin anlamları ve bu isimlerin nereden geldiği konusunda hepimiz muhtemelen bilgi sahibiyizdir. Ancak kendi gezegenimiz için durum böyle değil. Yunanlılar ve Romalılar, Güneş Sistemi’ndeki gezegenlerin çoğunu isimlendirmişlerdir, fakat bizim gezegenimizin adı biraz daha farklı bir hikayeye dayanıyor. İngilizce’de dünya için earth kullanılır ki bu aynı zamanda ”toprak” demektir. Roma mitolojisinde toprak tanrısına baktığımızda ise karşımıza Tellus çıkmaktadır. Bu sebeple Roma Mitolojisi’nden türetilen bazı sözcüklerde Dünya için Terra kelimesinin kullanıldığını görebiliriz. Yunan Mitolojisi’nde ise karşılığı Gaia’dır ve bazı dil ve inanışlarda Dünya’dan Gaia olarak bahsedilmektedir. Bu arada Satürn ile ilgili eğlenceli detay ise; mitolojiye göre Satürn yani Kronos, Gaia ile Uranüs‘ün çocuğudur. Bir de Türkçe kökenine bakalım. Dünya kelimesinin kökeni Farsçadaki donyâ ve Arapçadaki dunyā sözcüklerine dayanmaktadır. Orijinali Arapça olanıdır; ancak sadece Persçe ve Türkçede değil, Dari, Paşto, Bengalce, Punjabi, Ürdü, Hintçe, Yunanca, Kürtçe, Aramice ve hatta Malezya dili, Endonezya dili ve Nepal dilinde de bu şekilde kullanılır. İslam dinine göre biri ölmeden önce yani şu anda yaşadığımız, diğeri ise öldükten sonraki hayattır. Şu anda yaşadığımız hayat bize daha yakındır. Bu sebeple Arapçadaki “daha yakın” veya “daha alçak” anlamına gelen “dena” fiili dilimize dünya olarak geçmiştir. Kelime, aynı zamanda Kur’an da karşımıza ”dunyā” şeklinde de çıkmaktadır.

Kaynak: https://www.sciencefocus.com/planet-earth/who-named-earth/ , Vikipedi



Günbatımı neden kızıl renkte görünür ?

Günbatımı, bazen sevgililerin en huzurlu anı bazen de yalnızların en hüzünlü anıdır. Fotoğraf karelerinin de vazgeçilmezi olan günbatımı neden kızıl renkte görünür ? Bunun 2 önemli sebebi vardır. İlki bu olaya sebep olan bir fizik yasasıdır. Diğeri ise bunu hissetmemizi sağlayacak koşulların gerçekleşiyor olmasıdır. Güneş ışığı atmosferden geçerken saçılıma uğrar. Bütün renkleri içerisinde barındıran beyaz ışığa göre enerjisi daha yüksek olan mavi ışık, kırmızı ışığa göre de dokuz kat daha fazla saçılıma uğrar. Bu nedenle beyaz rengin içindeki mavi ışık son derece azaldığı için cisim kırmızı bir renkte görünmeye başlar. Bunun bu kadar belirgin olarak bize yansımasının sebebi; Dünya’nın küresel olmasıdır. Dünya küresel olduğu için, ufka baktığımızda önümüzde yer alan atmosfer katmanı, tepe noktasına baktığımızda gördüğümüz katmandan çok daha kalındır. Bu sebeple ufka yakın cisimlerden gelen ışık, daha kalın bir atmosfer tabakasından geçmek zorunda kalır. Dolayısıyla ufka yakın bir cismin ışığı, mavi ışığını daha çok saçar, bu yüzden daha kırmızı görünür.

Kaynak: https://www.sciencefocus.com/planet-earth/why-are-sunsets-red/

Tuz; buz ve karı nasıl eritir ?

Kış, tam anlamıyla geldiği zaman, televizyonlarda yollara tuz atma işlemlerinin yapıldığını göreceğiz. Peki neden tuz atma işlemi uygulanıyor ? Tuz aslında buzu eritmez, ancak buzun erime sıcaklığını düşürür. Örneğin hava sıcaklığının -7°C olduğu bir günü düşünelim. Saf suyun erime/donma sıcaklığı 0°C olduğu için böyle bir günde açık havadaki su donacaktır. Ancak kimyanın temel yasalarından biri, saflığı bozulan (içine çeşitli maddeler eklenen) sıvıların donma sıcaklığının düşeceğini söyler. Buzlu yolların tuzlanmasındaki amaç da bu durumdan yararlanmaktır. Çünkü buzun üzerine yeterince tuz atılarak erime sıcaklığını -3°C’nin altına düşürmek ve böylece buzun erimesini sağlayarak -3°C sıcaklık altında sıvı halde bulunan bir tuzlu su karışımı elde etmek mümkündür. Buzun ya da başka bir sıvının erime sıcaklığını düşürmek için kullanılan maddenin tuz olması tabii ki gerekmez. Örneğin tuz yerine şeker kullanarak da aynı sonucu elde etmek mümkündür. Ancak erime sıcaklığındaki düşüş kullanılan maddenin türüne ve miktarına göre değişecektir. Buna ek olarak; araçların yollarda yarattığı basınç sayesinde de tuzun etkisi artacak ve erime işlemi hızlanacaktır.

Kaynak: https://www.sciencefocus.com/planet-earth/how-does-salt-melt-snow/

Editör / Yazar: Kuzey KILIÇ

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Galileo, Yazdığı Mektupla Engizisyonu Kandırmaya Çalıştı

Dönen Moleküller Daha Parlak Bir Gelecek Oluşturabilir